أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
100
قانون ( فارسى )
فصل بيست و ششم بىاشتهايى تبداران رخ مىدهد كه بيمار تبدار اشتهاى غذايش نمىماند و آرزوى غذا از او سلب مىشود . سبب اشتها نماندن بيماران مبتلا به تب چند وجه احتمالى دارد : 1 - ممكن است خلط ناپسند در دهانهء معده گير كرده باشد و سبب قطع اشتها شود ؛ كه نشانيهاى اين حالت را ذكر كردهايم و ياد گرفتهاى ! علاج اين حالت چنين است : بيمار را قى ده ، يا اسهال كن و يا هر دو وسيله را به كار بر ! كه خلط ، دهانهء معده را ترك كند و به بيرون راه يابد . 2 - احتمال دارد كه از ناتوان شدن زياد بيمار و ناتوانى معدهء بيمار اشتها از دست رفته باشد . علاجش : الف - اصلاح كردن و روبراه ساختن حالت سوءمزاجى است كه سبب ناتوانى شده است - كه اصلاح مزاج را سابقا ذكر كردهايم و مىدانى ! ب - چيزهايى را بو كند كه اشتهابرانگيز باشند . مثلا قاوت تر شده با آب سرد و يا قاوت تر شده با آب و سركه را نزديك بيمار گذارند كه بويش به بينى بيمار راه يابد . ج - گوارشىهاى ويژه به تبداران را بخورد و كمى شراب بر آن بنوشد . و يا گوارشى علاج تبداران را با آبپز ميوههاى گسمزهء خوشبوى بخورد . د - قطعههاى بسيار نازك بريده بريده ( قيمه ) از گوشت ماهى ، گوشت بزغاله و امثال آنها را انگشتپيچ كند و بليسد . بعد از روزهاى اول اشتها نماندن ، داروى گذاشتنى ساخته از ميوهها را كه خاراگوش در آن وارد باشد بر معده بگذارند و برندارند - چنان كه سابقا ذكر كردهايم . ه - بدن بيمار را با روغنهاى خوشبوى چرب كنى بهرهرسان است . فصل بيست و هفتم گرسنگى گاوى تبداران گاهى ممكن است بيمار تبدار به گرسنگى گاوى مبتلا شود . گرسنگى گاوى را در كتاب سوم شرح دادهايم ، كه انسان به حالتى درمىآيد كه معدهاش بسيار گرسنه است و اندامان تن به غذا نياز مبرم دارند اما دستگاه آرزو كردن غذا از كار افتاده است . سببهاى آن را نيز در بحث ويژهاى در كتاب سوم شرح داديم . اگر تبداران به حالت گرسنگى گاوى در اثناى بيمارى تب مبتلا شدند ، علاج از قرار زير است : 1 - چيزهاى خوشبو بو كنند ، گل نجاح و گل ارمنى را آبپاشى كنند و بو كشند . 2 - خوراكهاى از گوشت آكنده شده ، نان گرم و تازه و گوشت برشته را بو كنند . 3 - دست و پاهايشان را باندپيچى كن ، گوش و موى سرشان را بكش ! 4 - داروهاى پاشيدنى سرد رطوبتبخش بر سرشان بپاش كه مغز نيرو گيرد .